Akvaryum filtresi seçimi: iç, dış, sünger ve şelale karşılaştırması

Filtre, akvaryumun en önemli ekipmanıdır. Işık olmasa bitkiler zorlanır, ısıtıcı olmasa tür seçimin daralır — ama filtre olmazsa tank yaşamaz.

Bu yazı hangi filtre tipinin hangi tanka uyduğunu ve seçerken nelere bakman gerektiğini anlatıyor.

Filtre aslında ne yapıyor?

Üç ayrı iş var ve çoğu kişi yalnızca birincisini biliyor:

1. Mekanik filtreleme — Sudaki katı parçacıkları süzer. Suyun berrak görünmesini sağlayan kısım bu.
2. Biyolojik filtreleme — Asıl iş bu. Filtre malzemesinin yüzeyinde yaşayan bakteriler zehirli amonyağı ve nitriti işler. Tankı hayatta tutan şey burası.
3. Kimyasal filtreleme — Aktif karbon gibi malzemelerle ilaç kalıntısı, koku ve renk giderme. Sürekli gerekli değildir.

Bu yüzden filtre seçerken sorulacak asıl soru "suyu ne kadar berraklaştırıyor" değil, "ne kadar bakteri yüzeyi sunuyor" olmalı.

Filtre tipleri

Sünger filtre

Hava motoruyla çalışan, süngerden ibaret basit bir düzenek.

Artıları: Çok ucuz. Emiş gücü yüzeye yayıldığı için yavru ve karides emmiyor. Arızalanacak parçası yok. Bakteri yüzeyi iyi.

Eksileri: Mekanik filtrelemesi zayıf. Görüntüsü çirkin. Hava motoru sesi var.

Kime uygun: Yavru tankı, karides tankı, karantina tankı, üretim tankları. Sergi tankında estetik sorun olur.

İç filtre

Tankın içine yerleşen, kendi motoru olan kompakt filtre.

Artıları: Ucuz, kurulumu kolay, tek parça.

Eksileri: Tankın içinde yer kaplar. Süngeri küçük olduğu için bakteri yüzeyi sınırlı. Temizlerken suyu bulandırır.

Kime uygun: 60 litreye kadar tanklar.

Şelale (askı) filtre

Tankın kenarına asılan, suyu yukarı çekip şelale gibi geri döken filtre.

Artıları: Tank içinde yer kaplamaz. Bakım kolay. Su yüzeyini dalgalandırdığı için oksijenlenmeye iyi.

Eksileri: Kapaksız tankta ses yapar. Su seviyesi düşünce şelale sesi artar. CO2 kullanılan bitkili tanklarda CO2'yi kaçırır.

Kime uygun: 40-150 litre arası, CO2 kullanılmayan tanklar.

Kanister (dış) filtre

Tankın altındaki dolapta duran, hortumlarla bağlanan büyük filtre.

Artıları: Bakteri yüzeyi çok geniş — birden fazla sepette farklı malzeme kullanılır. Sessiz. Tank içinde hiç yer kaplamaz. Akıntı yönü ayarlanabilir.

Eksileri: Pahalı. Kurulumu ve bakımı daha zahmetli. Hortum bağlantısı sızdırırsa dert açar.

Kime uygun: 100 litre ve üstü, bitkili tanklar, kalabalık tanklar.

Sump (alt filtre)

Tankın altına yerleştirilen ikinci bir akvaryum; su oraya akıp filtrelenip geri pompalanır.

Artıları: En büyük filtreleme hacmi. Isıtıcı, protein kesici gibi ekipmanı gizler. Toplam su hacmini artırır — istikrar demek.

Eksileri: Kurulumu ciddi iş. Pahalı. Taşma riski planlama gerektirir.

Kime uygun: Büyük tatlı su tankları ve neredeyse tüm deniz akvaryumları.

Debi nasıl hesaplanır?

Kural: filtre, saatte tank hacminin 4-5 katını çevirmeli.

• 60 litre → 250-300 L/saat
• 100 litre → 400-500 L/saat
• 200 litre → 800-1000 L/saat

İki not:

Kutudaki debi bir üst sınırdır. Malzeme dolu ve hortum bağlıyken gerçek debi %30-40 düşer. Bu yüzden hesapladığından bir tık büyüğünü almak mantıklı.

Fazla akıntı da sorundur. Beta, gurami gibi yavaş yüzücüler güçlü akıntıda yorulur. Debisi ayarlanabilen model tercih et ya da çıkışı bir spray bara bağlayarak dağıt.

Filtre malzemesi sıralaması

Su şu sırayla geçmeli:

1. Kaba sünger — büyük parçacıkları tutar
2. İnce sünger / elyaf — küçük parçacıkları tutar
3. Biyolojik malzeme (seramik halka, bio-top) — bakteri kolonisi burada yaşar
4. (İsteğe bağlı) aktif karbon — yalnızca ilaç kalıntısı veya koku giderirken

Kaba malzeme önce gelir; yoksa ince malzeme hemen tıkanır.

Aktif karbon sürekli kullanılmaz. Ömrü birkaç haftadır, dolduktan sonra işe yaramaz. Ayrıca ilaç tedavisi sırasında ilacı emer — tedaviye başlarken çıkarman gereken şey budur.

Filtre bakımı — en kritik kısım

Filtreyi asla musluk suyunda yıkama. O siyah, kirli görünen sünger tankın bakteri kolonisidir. Klorlu su onu öldürür ve tank bir gecede döngüsüz kalır.

Doğrusu:

1. Su değişimi yaparken çıkardığın akvaryum suyunu bir kovaya al.
2. Süngeri o suyun içinde birkaç kez sık.
3. Amacın tıkanıklığı açmak, süngeri yeni gibi yapmak değil.

Sıklık: Akış gözle görülür azaldığında; genelde ayda bir.

Malzemeyi topluca değiştirme. Sünger yıpranıp dağıldıysa yenisini bir ay eskisiyle birlikte çalıştır, koloni yeniye geçsin.

İkinci el filtre alırken

Kanister filtreler ikinci elde çok bulunur ve mantıklı bir alım olabilir. Bakılacaklar:

• Conta durumu. Kapak contası sertleşmiş ya da çatlaksa sızdırır. Yedek conta bulunabilen bir marka seç.
• Pompa sesi. Çalışırken tıkırtı varsa rotor aşınmış olabilir; rotor genelde ayrı satılıyor.
• Sepetler ve kapak klipsleri tam mı? Eksik parça sonradan pahalıya patlıyor.
• Hortumlar dahil mi? Değilse maliyete ekle.
• Mümkünse çalışır hâlde gör.

Tankına hangi filtrenin uyacağından emin değilsen hacmini ve içindeki canlıları Ekipman & Teknik kategorisinde yaz, öneri alırsın. İkinci el filtreler için filtre ilanlarına göz atabilirsin.